اسید‌فسفریک و کاربردها

تاریخ انتشار:
۱۳ شهریور ۱۴۰۲
مدت زمان مطالعه:
حدود ۳ دقیقه
phosphoric acid
اسید فسفریک چیست؟

اسید فسفریک به عنوان ماده میانی بین سنگ فسفات و مواد فسفاته محسوب می شود. اسید فسفریک به دلایلی چون عدم وجود آن در طبیعت، گران بودن خالص سازی و فلوئور زدایی و تغلیظ و دامنه کاربرد و هزاران کاربرد آن در تمام صنایع، گران ترین و با ارزش ترین اسید در صنعت می باشد.
اسید فسفریک اولین اسید غیرآلی از نظرارزش تولید و مصرف و دومین اسید از نظر حجم بعد از اسید سولفوریک P2O5 است .بر اساس فرآیند تولید، ۲.۵ درصد ناخالصی و مصرف نهایی، انواع تجاری مختلفی وجود دارد. تولید آن به روش فرایند مرطوب یا فرایند حرارتی یا کوره است.
بیشترین مصرف اسید فسفریک در تولید نمکهای فسفاته همراه با کودهای شیمیایی و دی کلسیم فسفات و مونوکلسیم فسفات است که بزرگترین بازار را دربر می گیرد .
بازارهای کوچکتر این ماده در تولید مواد شیمیایی مورد استفاده در تصفیه آب، سازندهای مواد پاک کننده و مواد کنترل کننده آتش است .اسید فسفریک از اسیدهای معدنی مهم دارای تنوع مصرف بسیار از قبیل صنایع کودهای شیمیایی، غذایی، داروئی، آبکاری و ریخته گری، تولید املاح فسفاته، تولید الیاف مصنوعی، چسب و رنگ، پاک کننده های صنعتی و بهداشتی و ... است .



موارد مصرف و کاربرد

  • صنایع غذایی و خوراك دام و طیور
    از اسید فسفریک در تولید صنایع غذایی و نوشابه های گازدار استفاده می شود. بکارگیری این ماده سبب دادن طعم تندی به غذا شده لذا این ماده شیمیایی با تولید انبوه و با قیمتی ارزان و حجمی فراوان در دسترس می باشد . همانطور که ذکر شد، قیمت پایین و حجم زیاد تولید این ماده، آن را در مقایسه با طعم دهنده های طبیعی نظیر زنجبیل برای دادن طعم تندی، یا اسید سیتریک که از لیمو برای دادن طعم ترش بکار می رود، در رتبه بالاتری قرار داده.

  • پزشکی
    از اسید فسفریک در دندانپزشکی و اورتودنسی به عنوان عامل قلم زنی (Etching) جهت تمیز کردن و زبر کردن سطح دندان خصوصاً در جاهایی که از اسباب ووسایل دندانپزشکی استفاده شده، بکار می رود
    همچنین از اسید فسفریک به عنوان کاتالیست در ساخت آسپیرین بخاطر داشتن یون هیدروژن فراوان و آلایندگی کمتر در مقایسه با اسید کلریدریک و سولفوریک استفاده می شود

  • کشاورزی
    بیشتر اسید فسفریک در تولید کودهای شیمیایی فسفاته بکار می رود. آمونیوم فسفات ها نمکهای غیر آلی هستند که از واکنش بین آمونیاک و اسید فسفریک حاصل می شوند. این نمکها به صورت جامد و مایع تولید شده و ممکن است شامل مقادیری فسفات معمولاً در حالت مایع باشند ، حدود ۹۸٪ از آمونیوم فسفات در تولید کودهای شیمیایی مصرف می شوند.
    کودهای فسفاته پر مصرف ترین انواع کود بعد از کودهای نیتروژنی اند. فسفات های آلی ترکیباتی هستند که انرژی لازم برای بیشتر واکنشهایی که در سلولهای زنده اتفاق می افتند را مهیا میکنند. بنابراین خاکهای غنی با کودهای فسفاتی رشد گیاهان را بالا می برند. افزایش غلظت فسفات در سطح آبها همچنین رشد گیاهان آبزی را بالا می برد. اضافات کودهای شیمیایی می توانند باعث تحریک رشد گیاهان در آبهای دریاچه ها و آبهای جاری بشوند.